Informacje


Zabłudów to malownicze miasteczko liczące  ok. 2,5 tysiąca  mieszkańców, mieszczące się we wschodniej części województwa podlaskiego na obszarze tzw. Zielonych Płuc Polski.
Miasto to przez wieki leżało na pograniczu różnych krajów i kultur, które ukształtowały jego bogatą 500-letnią tradycję. Było miejscem współistnienia wielu religii: prawosławia, katolicyzmu, kalwinizmu i judaizmu.
Dawniej, dzięki znakomitym rodom magnackim i szlacheckim, Zabłudów mógł się poszczycić cennymi zabytkami architektonicznymi, jednak po wojnie zostało niewiele z nich.
Zniszczeniu uległa m.in. słynna synagoga drewniana należąca niegdyś do najpiękniejszych tego rodzaju w Polsce.
Dzisiaj uwagę zwraca układ urbanistyczny: zaprojektowany w XVI wieku zabłudowski rynek i przylegająca do niego prostokątna sieć ulic, które w niezmienionym stanie przetrwały do czasów obecnych.
Świadectwem znakomitej historii miasta są budowle sakralne. Klasycystyczny kościół św. Piotra i Pawła zbudowano w 1840 roku na wzór katedry wileńskiej. Po przeciwległej stronie rynku wznosi się – wybudowana w 1854 roku na planie krzyża greckiego - klasycystyczna cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, zaś na obrzeżach miasta, na terenie dwóch starych cmentarzy, można podziwiać XIX-wieczne kaplice cmentarne p.w. św. Rocha i św. Marii Magdaleny. 
 Gmina Zabłudów leży w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Białegostoku. Przez jej obszar przebiegają drogi: krajowa Nr 19 Białystok – Lublin i wojewódzka Nr 685 – Białystok – Hajnówka. Ponadto gminę przecina gęsta sieć utwardzonych dróg powiatowych oraz drogi gminne.

 Zabłudów jest gminą o charakterze rolniczym, posiada jedne z lepszych
w województwie podlaskim rolnicze przestrzenie produkcyjne. Sprzyja to rozwojowi hodowli bydła mlecznego, trzody chlewnej, drobiu oraz produkcji roślinnej, głównie zbóż.
Zakłady produkcyjne i usługowe w większości zlokalizowane są w zachodniej części gminy, w miejscowościach: Kuriany, Białostoczek, Halickie, Protasy, Zwierki. Sąsiedztwo Białegostoku, stwarza możliwość zbytu produktów rolnych oraz rozwoju urządzeń produkcyjnych i usługowych na rzecz tak dużego miasta.
Na obszarze gminy istnieją niewykorzystane obiekty infrastruktury społecznej, rolniczej i przemysłowej stwarzające szanse działalności gospodarczej w zakresie produkcji i usług.
Kolejnym niezaprzeczalnym walorem gminy są korzystne warunki do rozwoju turystyki. Miejsca o wyróżniających się cechach turystycznych zlokalizowane są w dwóch rejonach: północnym obejmującym leśne tereny Puszczy Knyszyńskiej i stanowiącym w większości otulinę Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej oraz południowym leżącym w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Narew i stanowiącym część Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Narwi. Atrakcyjność tych okolic sprzyja rozwojowi budownictwa letniskowego. Ten rodzaj budownictwa występuje punktowo na terenie całej gminy, z nieco większym nasileniem w strefie podmiejskiej Białegostoku. Plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego opracowano na tereny letniskowe we wsi Ciełuszki.

Rolnicze tereny gminy wraz z przepięknymi lasami Puszczy Knyszyńskiej sprzyjają turystyce rekreacyjnej. Wędrówki ułatwiają wyznaczone szlaki i trasy rowerowe. Przez teren gminy przebiega kilka szlaków turystycznych:

  • doliną Narwi: Ciełuszki – Kaniuki – Ryboły; Szlak ten stanowi część Europejskiego Szlaku Bocianiego;
  • pieszy „Skrajem Puszczy Knyszyńskiej”: Białystok – Bobrowniki o długości 60 km, z czego 17 km na terenie gminy (Kuriany – Płoskie - Kamionka – Słomianka – Żednia);
  • autokarowy „Szlak Świątyń Prawosławnych”: Białystok – Zabłudów – Bielsk Podlaski – Hajnówka. Na terenie Gminy Zabłudów przebiega on przez wsie Ryboły, Pawły oraz miasto Zabłudów,

 

Okolice Doliny Narwi i Puszczy Knyszyńskiej zachwycają dzikością przyrody, bajecznymi pejzażami, ciszą i nie przebranym bogactwem roślin, ptaków i zwierząt, które są niepowtarzalnym skarbem tych terenów.

 

 

 

 

 

 

Oprócz opisanych wyżej świątyń szlaków na uwagę zasługują:


 w Zabłudowie - park dworski przy ulicy Mickiewicza z XIX wieku.
 w Białostoczku – park dworski z aleją dojazdową z II połowy XIX wieku;
 w Bogdańcu – zespół dworski (dwór, spichlerz i park) z II połowy XIX wieku;
 w Folwarkach Tylwickich – cmentarna drewniana cerkiew prawosławna p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1819 roku oraz cmentarz;
 w Krasnem – park dworski z lat 1935 – 37;
 w Pawłach – drewniana cerkiew prawosławna cmentarna p.w. św. Jana Teologa z II połowy XIX wieku;
 w Rybołach – rozplanowanie wsi wraz z historyczną zabudową z XVI wieku, cerkiew p.w. św. Kosmy i Damiana z lat 1874 – 79, cmentarz prawosławny i cmentarna drewniana cerkiew prawosławna p.w. św. Jerzego z przełomu XVIII i XIX wieku.

Ochronie konserwatorskiej podlega również część miasta Zabłudowa i wsi Ryboły.
Poza tym w Krasnem warto zobaczyć, zbudowany w latach 1935 – 37, dworek pułkownika Tadeusza Manteuffla – Szoege, znanego historyka – mediewisty, w którym obecnie mieści się Państwowy Dom Dziecka.

Dzięki pasji twórców ludowych rozwijany jest miejscowy folklor i tradycje z zakresu rzeźby w drewnie, wyrobów ze słomy, metaloplastyki, kowalstwa, haftu
Kulturę i rzemiosło miejscowej ludności eksponują izby etnograficzne w Rybołach i Krynickich. Kultywowanie tradycji i tworzenie warunków dla rozwoju folkloru, a także rękodzieła artystycznego i ludowego realizują:


• zespoły ludowe: w Rybołach, Koźlikach, Krynickich, Folwarkach Małych
i Zabłudowie,
• artyści ludowi: w Zabłudowie, Kaniukach, Kamionce, Ostrówkach, Kucharówce, Folwarkach Wielkich, Koźlikach i Zajeziercach.

Na terenie gminy funkcjonuje ośrodek wypoczynkowo rekreacyjny „Bobrowa Dolina” we wsi Bobrowa oraz gospodarstwa agroturystyczne przyjmujące swoich gości latem i zimą serwując tradycyjne domowe potrawy:

  • w Folwarkach Tylwickich 75 – Kaliszewicz Leszek - 7 miejsc noclegowych,
  • w Pawłach  97 – Charytoniuk Wiktor - 4 miejsca noclegowe,
  • w Laszkach - Samsonowicz Eugeniusz 5 miejsc noclegowych,
  • w Pasynkach 2a – Gryszkiewicz Aleksander  - 8 miejsc noclegowych,
  • w Zwierki 51 – Łapińska Barbara  - 2 miejsca noclegowe,
  • w  Pasynkach 17 – Lewoc Krystyna  - 10 miejsc noclegowych.


Swoje usługi oferują również bary szybkiej obsługi:

  • „Marwil” przy stacji paliw w Protasach,
  • „Kajar” w Kurianach,
  • Gospodarstwo Wędkarskie w Kudryczach.
  •  

 

 

 

 

 

 

 

 

Historia

 

 

 

Opis zamieszczonych fotografii: 

Fot Nr  1 - Kościół p.w Św. Piotra I Pwała w Zabłudowie Piotra I Pwała w Zabłudowie; fot. L. Talipski.
Fot Nr  2 - Zespół Szkolno - Przedszkolny i hala sportowa w Zabłudowie.
Fot Nr  3 -- Festyn Dożynkowy
Fot Nr  4 - Na bocianim Szlaku, okolice wsi Ciełuszki; fot. L. Talipski,
Fot Nr  5 - Cerkiew p.w Św Jerzego w Rybołach
Fot Nr  6 - Twórczość rzeźbiarza z Kaniuk Włodzimierza Naumiuka; fot. A. Samsonowicz,
Fot Nr  7 - Puszcza Knyszyńska  - Kozi Przeskok

 

 


 

Materiały źródłowe:

Plan Rozwoju Lokalnego na lata 2007 - 2013,

Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego

 

 

Opracowała: inspektor UM w Zabłudowie Joanna Jakoniuk

 

 

 

 

 

 

 

 


ZIO
odblaski