Informacje


Zabłudów to malownicze miasteczko położone we wschodniej części województwa podlaskiego na obszarze tzw. Zielonych Płuc Polski.
Miasto to przez wieki leżało na pograniczu różnych krajów i kultur, które ukształtowały jego bogatą 500-letnią tradycję. Było miejscem współistnienia wielu religii: prawosławia, katolicyzmu, kalwinizmu i judaizmu.
Dawniej, dzięki znakomitym rodom magnackim i szlacheckim, Zabłudów mógł się poszczycić cennymi zabytkami architektonicznymi, jednak po wojnie zostało niewiele z nich.
Zniszczeniu uległa m.in. słynna synagoga drewniana należąca niegdyś do najpiękniejszych tego rodzaju w Polsce.
Dzisiaj uwagę zwraca układ urbanistyczny: zaprojektowany w XVI wieku zabłudowski rynek i przylegająca do niego prostokątna sieć ulic, które w niezmienionym stanie przetrwały do czasów obecnych.
Świadectwem znakomitej historii miasta są budowle sakralne. Klasycystyczny kościół św. Piotra i Pawła zbudowano w 1840 roku na wzór katedry wileńskiej. Po przeciwległej stronie rynku wznosi się – wybudowana w 1854 roku na planie krzyża greckiego - klasycystyczna cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, zaś na obrzeżach miasta, na terenie dwóch starych cmentarzy, można podziwiać XIX-wieczne kaplice cmentarne p.w. św. Rocha i św. Marii Magdaleny. 
 Gmina Zabłudów leży w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Białegostoku. Przez jej obszar przebiegają drogi: krajowa Nr 19 Białystok – Lublin i wojewódzka Nr 685 – Białystok – Hajnówka. Ponadto gminę przecina gęsta sieć utwardzonych dróg powiatowych oraz drogi gminne.

 Zabłudów jest gminą o charakterze rolniczym, posiada jedne z lepszych
w województwie podlaskim rolnicze przestrzenie produkcyjne. Sprzyja to rozwojowi hodowli bydła mlecznego, trzody chlewnej, drobiu oraz produkcji roślinnej, głównie zbóż.
Zakłady produkcyjne i usługowe w większości zlokalizowane są w zachodniej części gminy, w miejscowościach: Kuriany, Białostoczek, Halickie, Protasy, Zwierki. Sąsiedztwo Białegostoku, stwarza możliwość zbytu produktów rolnych oraz rozwoju urządzeń produkcyjnych i usługowych na rzecz tak dużego miasta.
Na obszarze gminy istnieją niewykorzystane obiekty infrastruktury społecznej, rolniczej i przemysłowej stwarzające szanse działalności gospodarczej w zakresie produkcji i usług.
Kolejnym niezaprzeczalnym walorem gminy są korzystne warunki do rozwoju turystyki. Miejsca o wyróżniających się cechach turystycznych zlokalizowane są w dwóch rejonach: północnym obejmującym leśne tereny Puszczy Knyszyńskiej i stanowiącym w większości otulinę Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej oraz południowym leżącym w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Narew i stanowiącym część Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Narwi. Atrakcyjność tych okolic sprzyja rozwojowi budownictwa letniskowego. Ten rodzaj budownictwa występuje punktowo na terenie całej gminy, z nieco większym nasileniem w strefie podmiejskiej Białegostoku. Plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego opracowano na tereny letniskowe we wsi Ciełuszki.

Rolnicze tereny gminy wraz z przepięknymi lasami Puszczy Knyszyńskiej sprzyjają turystyce rekreacyjnej. Wędrówki ułatwiają wyznaczone szlaki i trasy rowerowe. Przez teren gminy przebiega kilka szlaków turystycznych:

  • doliną Narwi: Ciełuszki – Kaniuki – Ryboły; Szlak ten stanowi część Europejskiego Szlaku Bocianiego;
  • pieszy „Skrajem Puszczy Knyszyńskiej”: Białystok – Bobrowniki o długości 60 km, z czego 17 km na terenie gminy (Kuriany – Płoskie - Kamionka – Słomianka – Żednia);
  • autokarowy „Szlak Świątyń Prawosławnych”: Białystok – Zabłudów – Bielsk Podlaski – Hajnówka. Na terenie Gminy Zabłudów przebiega on przez wsie Ryboły, Pawły oraz miasto Zabłudów,

 

Okolice Doliny Narwi i Puszczy Knyszyńskiej zachwycają dzikością przyrody, bajecznymi pejzażami, ciszą i nie przebranym bogactwem roślin, ptaków i zwierząt, które są niepowtarzalnym skarbem tych terenów.

 

 

 

 

 

 

Oprócz opisanych wyżej świątyń szlaków na uwagę zasługują:


 w Zabłudowie - park dworski przy ulicy Mickiewicza z XIX wieku.
 w Białostoczku – park dworski z aleją dojazdową z II połowy XIX wieku;
 w Bogdańcu – zespół dworski (dwór, spichlerz i park) z II połowy XIX wieku;
 w Folwarkach Tylwickich – cmentarna drewniana cerkiew prawosławna p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1819 roku oraz cmentarz;
 w Krasnem – park dworski z lat 1935 – 37;
 w Pawłach – drewniana cerkiew prawosławna cmentarna p.w. św. Jana Teologa z II połowy XIX wieku;
 w Rybołach – rozplanowanie wsi wraz z historyczną zabudową z XVI wieku, cerkiew p.w. św. Kosmy i Damiana z lat 1874 – 79, cmentarz prawosławny i cmentarna drewniana cerkiew prawosławna p.w. św. Jerzego z przełomu XVIII i XIX wieku.

Ochronie konserwatorskiej podlega również część miasta Zabłudowa i wsi Ryboły.
Poza tym w Krasnem warto zobaczyć, zbudowany w latach 1935 – 37, dworek pułkownika Tadeusza Manteuffla – Szoege, znanego historyka – mediewisty, w którym obecnie mieści się Państwowy Dom Dziecka.

Dzięki pasji twórców ludowych rozwijany jest miejscowy folklor i tradycje z zakresu rzeźby w drewnie, wyrobów ze słomy, metaloplastyki, kowalstwa, haftu
Kulturę i rzemiosło miejscowej ludności eksponują izby etnograficzne w Rybołach i Krynickich. Kultywowanie tradycji i tworzenie warunków dla rozwoju folkloru, a także rękodzieła artystycznego i ludowego realizują:


• zespoły ludowe: w Rybołach, Koźlikach, Krynickich, Folwarkach Małych
i Zabłudowie,
• artyści ludowi: w Zabłudowie, Kaniukach, Kamionce, Ostrówkach, Kucharówce, Folwarkach Wielkich, Koźlikach i Zajeziercach.

 

 

 

 

 

 

Historia

 

 

 

Opis zamieszczonych fotografii: 

Fot Nr  1 - Kościół p.w Św. Piotra I Pwała w Zabłudowie Piotra I Pwała w Zabłudowie; fot. L. Talipski.
Fot Nr  2 - Zespół Szkolno - Przedszkolny i hala sportowa w Zabłudowie.
Fot Nr  3 -- Festyn Dożynkowy
Fot Nr  4 - Na bocianim Szlaku, okolice wsi Ciełuszki; fot. L. Talipski,
Fot Nr  5 - Cerkiew p.w Św Jerzego w Rybołach
Fot Nr  6 - Twórczość rzeźbiarza z Kaniuk Włodzimierza Naumiuka; fot. A. Samsonowicz,
Fot Nr  7 - Puszcza Knyszyńska  - Kozi Przeskok

 

 


 

Materiały źródłowe:

Plan Rozwoju Lokalnego na lata 2007 - 2013,

Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego

 

 

Opracowała: inspektor UM w Zabłudowie Joanna Jakoniuk

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ZIO